Raadsleden en ambtenaren in bussen langs jeugdzorg

23 juni 2014

Ruim veertig wethouders, ambtenaren en raadsleden hebben op 12 juni kennis gemaakt met de volledige tweedelijns specialistische jeugdzorg.

'Laat u verwonderen en laten we samen vandaag eens anders kijken naar de jeugdzorg in Friesland'. Deze oproep deed Dytmer Hettinga, sectormanager specialistische dienstverlening Reik, bij de opening van de Bustour Jeugdzorg, in de polikliniek van Reik te Leeuwarden.

Per 1 januari 2015 wordt de gemeente verantwoordelijk voor jeugdzorg. Om de bekendheid met de jeugdzorg te vergroten organiseerden de gezamenlijke jeugdzorginstellingen in Friesland een kennismakingsroute voor genodigden langs de verschillende instellingen. Op locatie werden de deelnemers geïnformeerd over de doelgroep, het specialisme en de medewerkers ter plaatse. 'Een beetje het oude schoolreisjegevoel, maar dan ontzettend waardevol om mijn raadswerk goed in te kunnen vullen', aldus een enthousiaste deelnemer.

Tijdens de dagopening werd kort een beeld geschetst van de volledige jeugdzorg in de provincie. Er is onderscheid te maken in jeugd-ggz, psychosociale jeugdzorg, hulp aan kinderen met een licht verstandelijke beperking en justitiële jeugdzorg. Daarnaast vervult het speciaal onderwijs een belangrijke rol. Gedurende de dag werd duidelijk op welke manier de instellingen zich van elkaar onderscheiden en op welke vlakken ze samenwerken, omdat de probleemvraag van jeugdige cliënten niet altijd strakke kaders kent.

Twee verhalen

Na de dagopening was er keuze uit twee routes. Beide routes volgden het behandeltraject, van aanmelding tot afsluiting, van jongeren met een hulpvraag.

De ene groep beleefde het schrijnende verhaal van Tara (17), die na het overlijden van haar vader steeds depressiever wordt en uiteindelijk een zelfmoordpoging doet. Zij gaat naar het speciaal onderwijs en is licht verstandelijk beperkt.

De andere groep volgde het verhaal van een gezin met problemen. De ouders van Samantha (17) en Kevin (16) zijn gescheiden. Sinds hun vader een nieuwe partner heeft, is er nauwelijks contact tijdens de logeerweekenden. Oma past vaak op maar heeft onvoldoende overwicht. Moeder heeft ook nieuwe relaties gehad, waarbij huiselijk geweld en vermoedelijk misbruik heeft plaatsgevonden. Beide kinderen zijn door de situatie geraakt en hebben hulp nodig. Samantha lijkt te maken te hebben met loverboys en gaat volledig haar eigen gang. Kevin is gewelddadig en is meerdere malen met de politie in aanraking geweest. Verschillende partijen zoals scholen, wijkteams en huisartsen kunnen dit soort problemen in eerste instantie al signaleren.

Tara

Bij Tara heeft haar moeder de huisarts gebeld. Deze nam contact op met Spoed4Jeugd het crisisloket bij spoedeisende jeugdhulpsituaties. De deelnemers aan deze route doorliepen samen met de professional de screening waar werd bepaald dat Kinnik kind en jeugd GGZ, en Reik, instelling voor mensen met een licht verstandelijke beperking, polshoogte moesten gaan nemen.

Vanwege de zelfmoordpoging wordt eerst de crisishulp van Kinnik ingeschakeld. De bus gaat dan ook naar de locatie van Kinnik. Medewerkers van Kinnik vertellen hoe Tara een paar dagen in de kliniek kan verblijven. Tijdens die dagen is het belangrijkste doel Tara, maar ook haar moeder, rust te geven zodat de uit de hand gelopen situatie stabiliseert. Er wordt diagnostiek gedaan om het vervolgtraject te kunnen bepalen. Daarnaast worden risico's in kaart gebracht. Structuur is het belangrijkste codewoord. Omdat Tara een IQ onder de 85 blijkt te hebben wordt de vervolgbehandeling opgepakt door Reik.

De bus gaat naar de locatie van Reik, waar twee medewerkers vertellen over de extra aandacht die nodig is voor de doelgroep met een licht verstandelijke beperking: 'De hulp aan deze jongeren vraagt meer tijd, aandacht en uitleg. We werken bijvoorbeeld veel met pictogrammen. Aan Tara wordt EMDR aangeboden. Dit is een behandeling om een trauma, zoals het overlijden van Tara’s vader, te verwerken. Met behulp van de therapie verliest de herinnering aan de ingrijpende ervaring haar kracht en emotionele lading. Het wordt daardoor steeds dragelijker om aan de gebeurtenis terug te denken waardoor de klachten verdwijnen.

Samantha en Kevin

Op de route over Samantha en Kevin leren wij stap voor stap hun historie kennen. Op de eerste locatie, bij Bureau Jeugdzorg Friesland, blijkt moeder in 2013 al hulp te hebben gezocht. Het eerste contact kwam tot stand via het wijkteam, ook de school heeft bij moeder zorgen geuit. De jongerenwerker bespreekt in het wijkteam zijn zorgen. Doordat er meerdere problemen spelen, namelijk mishandeling, geweldsdelicten en misbruik, en de situatie ernstig is, worden Kevin en Samantha besproken bij het Veiligheidshuis Fryslân. Binnen het Veiligheidshuis werken politie, zorginstellingen, gemeente en reclassering samen. Het doel hiervan is te kunnen kiezen voor één regievoerder bij problemen op meerdere terreinen.

Doordat Samantha het loverboycircuit in dreigt te worden getrokken en zij te maken heeft gehad met mishandeling thuis, is Fier Fryslân de beste partij om regie te voeren. Ze wil ook graag dat de 'rommel wordt opgeruimd’. Bij Fier Fryslân horen de deelnemers aan de bustour hoe de hulp van Samantha eruit zou kunnen zien. Vanuit het Jongerenspoor wordt er laagdrempelig contact gelegd met Samantha en haar ouders om breed te screenen wat de juiste inzet van hulp is. Een opname op Asja is wenselijk gezien de dreigende risico’s en het belaste verleden van Samantha en haar ouders. Op Asja wordt er een systeemtherapeut gekoppeld aan het gezin. Samantha krijgt een vaste mentor en diverse therapieën. Dagstructuur, school en sport zijn vaste belangrijke onderdelen van het zorgprogramma. Samantha leert zichzelf weer kennen op Asja, Ze begint weer te voelen. Ze mag er zijn, ze is het waard. Het is niet normaal dat er misbruik van haar gemaakt wordt. In de systeemgesprekken wordt er gewerkt aan vertrouwen, angsten, herstel van ouder-kind rollen om gefaseerd toe te werken naar terugkeer naar huis. Als dat moment er is, is er een passend nazorgprogramma vanuit het Jongerenspoor in samenwerking met de systeemtherapeut om Samantha en ouders ook in dat proces goed te begeleiden.

Kevin is minder gemotiveerd voor hulp. Moeder wil graag dat haar zoon bij haar blijft wonen en dat alles weer normaal wordt. Kevin heeft moeite met het opgeven van zijn ‘vrijheid’. Er wordt een jeugdreclasseerder van Bureau Jeugdzorg Friesland toegewezen aan Kevin en deze verwijst naar Jeugdhulp Friesland voor een MDFT behandeling (multidisciplinaire familietherapie), waarmee zowel moeder als Kevin starten. Doel is het herstel van de ouderlijke gezagsrelaties en Kevin start met het ontwikkelen van een eigen perspectief (bemoeizorg). Omdat de weekenden lastig zijn, wordt Kevin de komende vier maanden elk weekend (vrijdag tot maandag) opgenomen bij het trajecthuis van Jeugdhulp Friesland. Doordeweeks is Kevin thuis, de MDFT behandeling vindt ook thuis plaats

Enthousiaste reacties

Aanwezige wethouders, ambtenaren en raadsleden zijn enthousiast over de opzet en alle informatie die ze hebben ontvangen. Het blijkt dat de jeugdzorginstellingen al veel meer samenwerken dan enkele jaren geleden. Er zijn ook kritische vragen. Veel daarvan gaan over preventie. 'Wat jullie vandaag hebben laten zien is duidelijk. Maar is er ook een manier om te voorkomen dat een situatie zo uit de hand loopt?'. Marianne Sinot, bestuurder van Bureau Jeugdzorg Friesland, antwoordt dat zeker nog ingezet kan worden op snellere signalering door scholen, huisartsen en wellicht ook al bij het consultatiebureau. Ze geeft aan dat ondanks het geld en de tijd dat in preventie wordt gestopt, schaamte van de mensen over wie het gaat, hulp in de weg staat. Veel blijft binnen de muren van de woning. Deze groep gezinnen, die liever niet in beeld komt, blijft een belangrijke doelgroep voor de gemeenten om alert op te blijven. Een opmerking van één van de deelnemers vat het thema van de dag goed samen: 'Ik zie verbetermogelijkheden, maar hoe weet ik of ik, als raadslid, niet instem met een plan waarvan kinderen en jongeren de dupe van worden?’
Alle deelnemers aan de kennismakingsdag zijn zich bewust van de noodzaak om scherp te blijven om zo, in de spannende en ingewikkelde transitietijd waarin we verkeren, de toegang tot zorg te blijven garanderen.

« Terug naar nieuwsoverzicht